Çamaşır Suyu ve Amonyak Neden Karıştırılmamalıdır?
Çamaşır suyu(ağartıcı) ve amonyak karışımı ile meydana gelen kimyasal reaksiyonlar sonucunda son derece tehlikeli toksik gazlar üretilir. Ne kadar gaz salındığı ve maruz kalma süresinin uzunluğuna bağlı olarak kloramin gazı solumak kişiyi hasta edebilir, solunum yollarınıza zarar verebilir ve hatta ölümüne neden olabilir. Bu nedenle yanlışlıkla bir ağartıcı ve amonyak karışımına maruz kalınması durumunda bazı ilk yardım bilgilerini bilmek önemlidir.
Karışım Sonucu Oluşan Zararlı Dumanlar ve Zehirli Reaksiyonlar
Kimyasal reaksiyon sonucu oluşan birincil toksik madde hidrazin potansiyeline sahip kloramin buharıdır. Kloraminler, solunum yollarını tahriş edici maddeler olarak bilinen bileşiklerdir. Solunum yolu tahrişi dışında hidrazin, ödem, baş ağrısı, mide bulantısı ve nöbetlere neden olabilir.
Çamaşır suyu ve amonyağı karışımı, kimyasal silah olarak kullanılan klor gazını da üretir.
Bu kimyasalları yanlışlıkla karıştırmanın iki yaygın yolu vardır:
- Temizlik ürünlerini karıştırmak
- Organik madde içeren suyu (yani havuz suyu) dezenfekte etmek için klorlu ağartıcı kullanmak
Çamaşır Suyu ve Amonyak Karışımı Sonucu Açığa Çıkan Maddeler
- NH3: Amonyak
- HCl: Hidroklorik asit
- NaOCl: Sodyum hipoklorit (ağartıcı)
- Cl: Klor
- Cl2: Klor gazı
- NH2Cl: Kloramin
- K2H4: Hidrazin
- NaCl: Sodyum klorür veya tuz
- H2O: Su
ÖNEMLİ NOT: Su ve tuz hariç bu kimyasalların her biri toksiktir.
Olması Muhtemel Kimyasal Reaksiyonlar
Çamaşır suyu toksik kloramin gazı oluşturmak için amonyakla reaksiyona giren hidroklorik asit oluşturmak üzere ayrışır.
İlk olarak hidroklorik asit oluşur.
NaOCl → NaOH + HOCl
HOCl → HCl + O
Daha sonra amonyak ve klor gazı, bir buhar olarak salınan kloramin oluşturmak için reaksiyona girer.
NaOCl + 2HCl → Cl2 + NaCl + H2O
2NH3 + Cl2 → 2NH2Cl
Aşırı miktarda amonyak varsa (karışımınıza bağlı olarak olabilir veya olmayabilir), toksik ve potansiyel olarak patlayıcı sıvı olan hidrazin oluşabilir. Saf olmayan hidrazin patlamama eğilimindedir ancak kimyasal olarak zehirli olan sıcak sıvıyı kaynatma ve püskürtme potansiyeli vardır.
2NH3 + NaOCl → N2H4 + NaCl + H2O
Çamaşır Suyu ve Amonyak Karışımına Maruz Kalma Belirtileri
- Yanan sulu gözler
- Öksürme
- Hırıltı nefes alma veya nefes almada zorluk
- Mide bulantısı
- Boğaz, göğüs ve akciğerlerde ağrı
- Akciğerlerde sıvı birikmesi
Yüksek konsantrasyonlarda koma ve ölüm riski vardır.
Maruz Kalındığında Yapılması Gerekenler
Çamaşır suyu ve amonyak karışımından çıkan dumanlara maruz kalınırsa derhal temiz havaya çıkılmalı ve acil tıbbi yardım istenilmelidir. Buharlar gözlere ve mukoza zarlarına da zarar verir ancak en büyük tehlike gazları solumaktan kaynaklanır.
- Kimyasalların karıştırıldığı bölgeden uzaklaşılmalıdır.
- Acil yardım için 112 veya Ulusal Zehir Danışma Merkezi için 114 aranmalıdır.
- Ağartıcı ve amonyak bileşiğinin solunmasından dolayı bilincini kaybeden kişi açık havaya çıkarılmalıdır. Acil yardım için 112 aranmalı ve yapmanız gerekenler söylenene kadar telefon kapatılmamalıdır.
- Ulusal Zehir Danışma Merkezi’nden uygun temizleme talimatları alınmalıdır. Böyle bir hata büyük olasılıkla bir banyoda veya mutfakta yapılacaktır bu nedenle maddeyi temizlemeye başlamadan önce alan iyice havalandırılmalıdır.
Çamaşır suyu ve amonyak nasıl güvenle kullanılır?
• Temizlik ürünlerini her zaman kendi kaplarında saklanmalıdır böylece yanlış ürünü alma riski azalır.
• Kullanmadan önce ürün etiketlerindeki talimatlar ve uyarılar okunmalı ve bunlara uyulmalıdır. Emin olunmayan bilgilerde ürün etiketindeki bilgi numarası aranmalıdır.
• Çamaşır suyu diğer temizlik ürünleri ile karıştırılmamalıdır.
• Tuvalet çöp kovaları, çocuk bezi kovaları ve evcil hayvanların idrar lekeleri çamaşır suyu ile temizlenmemelidir. İdrar az miktarda amonyak içerir.