Organik ve İnorganik Maddeler Arasındaki Farklar
Organik kelimesi, kimyasal ürün ve gıda kelimesinden çok daha farklı anlamda kullanılır. Organik ve inorganik bileşikler kimyanın temelini oluşturur.Organik ve inorganik bileşikler arasındaki temel fark organik bileşikler her zaman karbon içerirken ve çoğu inorganik bileşik karbon içermez. Neredeyse tüm organik bileşikler karbon-hidrojen (CH) bağı içerir. Bir bileşiğin organik olarak kabul edilmesi için karbon içermesi yeterli değildir. Hem karbonu hem de hidrojeni içermesi gerekir.
Organizmaların tümü büyük oranda organik moleküllerden oluşur. Çok daha önemli görülen organik moleküller ise karbonhidratlar, proteinler ve lipitlerdir. Organik kimya 200 yıldır gelişmektedir. 17. yüzyılın sonlarına doğru dünya çapında pek çok kimyager bitkilerden ve hayvanlardan elde ettikleri organik bileşikler ile mineral kaynaklarından elde ettikleri inorganik moleküller arasında bir fark olduğunu görmeye başladılar.
ÖNEMLİ NOT: Karbon ve hidrojenden oluşan organik bileşiklere hidrokarbon denir.
Doymuş Hidrokarbonlar
- Karbon atomlarının tek bağ ile oluşturdukları organik bileşikler alkanlar olarak adlandırılır.
- Alkanlar karbon atomuna bağlı olabilecek en çok sayıda hidrojen atomuna sahiplerdir.
- Genel formülleri CnH2n+1’dir.
Doymamış Hidrokarbonlar
- Az sayıda hidrojen atomuna sahip organik bileşikler değerlik elektronlarını tamamlamak için ikili veya üçlü bağ oluştururlar, bunlara doymamış hidrokarbonlar denir.
- İkili bağ oluşturan hidrokarbonların genel formülleri CnH2’dir ve alken olarak adlandırılırlar.
- Üçlü bağ oluşturan hidrokarbonların genel formülleri CnH2n-1’dir ve alkin olarak adlandırılırlar.
ÖNEMLİ NOT: Doymamışlık karbon bileşiğinin kararsız olmasına neden olur. Bu kararsızlığı gidermek için Ni/Pd katalizörlüğünde ikili veya üçlü bağ içeren karbon bileşiğine hidrojen molekülü verilerek hidrojenasyon işlemi gerçekleştirilir.
Organik Bileşiklerin Keşfi
Ürenin keşfi organik kimya alanında bir devrim niteliğindeydi. Bu keşif sonrası 1845’de Kolbe laboratuvarda asetik asit sentezleme girişiminde bulundu. Hennel ise etil alkol sentezi ile girişimlerde bulundu. 1856’da ise Berhelot laboratuvarda canlı bir organizma kullanmadan başarılı bir şekilde metan sentezledi.
Organik ve İnorganik Bileşikler Arasındaki Fark
Kimyanın geliştiği ilk yıllarda bilim insanları organik bileşik sentezi konusunda başarısız da olsa pek çok girişimde bulundu. Başarısız girişimler sonucunda bilim insanları organik bileşiklerin sadece canlıların sentezleyebileceği maddeler olduğu fikrini kabul ettiler. Bu sebeple laboratuvarda inorganik maddeler sentezlenebilirken organik maddeler sentezlenemez olarak görüldü.
| ÖZELLİK | ORGANİK BİLEŞİK | İNORGANİK BİLEŞİK |
| Kompozisyon | Temel olarak C ve H içerir. | Genellikle C içermez. |
| Bileşiklerin bağ türü | Kovalent bağ | Elektrovalent, iyonik ve kovalent bağ |
| Erime ve kaynama noktaları | Düşük | Yüksek |
| Sudaki çözünürlük | Çözünmez | Çözünür |
| Organik çözücülerdeki çözünürlük | Çözünür | Çözünmez |
| Elektrik iletimi | Kötü | İyi |
| Yanabilirlik | Yanıcı | Yanmaz |
| Uçuculuk | Uçucu | Uçucu değil |
| Katenasyon | Görülür | Görülmez |
| İzomerizm | Görülür | Görülmez |
Organik Bileşik ve Molekül Örnekleri
Canlı organizmalara ait moleküller organiktir. Bunlar; nükleik asitler, yağlar, şekerler, proteinler, enzimler ve hidrokarbon yakıtlardır. Tüm organik moleküller karbon içerir, hemen hemen hepsi hidrojen içerir ve birçoğu da oksijen içerir.
- DNA
- sofra şekeri veya diğer adı ile sukroz (C12H22O11)
- benzen (C6H6)
- metan (CH4)
- etanol veya diğer adı ile tahıl alkolü (C2H6O)
İnorganik Bileşik ve Molekül Örnekleri
İnorganik maddeler; tuzlar, metaller, tek elementlerden oluşmuş maddeler ve hidrojene bağlı karbonu bulunmayan bileşiklerdir. Bazı inorganik moleküller karbon içerebilir.
- sofra tuzu veya diğer adı ile sodyum klorür (NaCl)
- karbondioksit (CO 2)
- elmas (saf karbon)
- gümüş
- kükürt
CH Bağları Olmayan Organik Bileşikler
Çok nadir de olsa bazı organik bileşik karbon-hidrojen bağı içermez. Bunlar;
- karbon tetraklorür (CCl4)
- üre (CO(NH2)2)
Neden Çok Sayıda Organik Bileşik Vardır?
Organik bileşikler genel olarak C’dan oluşmaktadır. C’nun temel özellikleri çok sayıda bileşik oluşumuna neden olur.
- Karbonun atom sayısı 6’dır. Bu nedenle değerlik elektron sayısı 4’dür. Değerlik elektronunu oktete tamamlamak için karbon pek çok kovalent bağ oluşturur.
- Karbon atomu küçük olduğu için çekirdeği daha ön plandadır ve 4 değerlik elektronu olduğu için 4 bağ yapması gerekir.
- Katenasyon atomların zincir yapma özelliğidir. Bu özellik karbonda da vardır ve daha fazla karbon atomu ile birleşir.
Bu 3 özellik organik bileşik sayısının fazla olmasını sağlar. İnorganik maddeler yer kabuğunda doğal olarak bulunmaları, 4 değerlik elektronuna sahip olmamaları ve katenasyon göstermeme nedeni ile daha az sayıdadırlar.